Η χαμηλή εκπαίδευση σήμερα, μοχλός ανάπτυξης αύριο

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Η χαμηλή εκπαίδευση σήμερα, μοχλός ανάπτυξης αύριο

Δρ. Κωνσταντίνος Μπαγινέτας, Στέλιος Πέτσας[1]

Η γνώση αποτελεί προϋπόθεση προσαρμογής, εξέλιξης, καινοτομίας και ανταγωνιστικότητας.

Στον αγροτικό τομέα η γνώση είναι απαραίτητη για την καλύτερη οργάνωση της παραγωγής, τη διαχείριση των οικονομικών της αγροτικής εκμετάλλευσης και την προώθηση του προϊόντος που παράγεται. Επιπλέον, ο βαθμός εκπαίδευσης των αγροτών επηρεάζει τις πρακτικές που εφαρμόζουν και την υιοθέτηση νέων αγρο-περιβαλλοντικών πολιτικών.

Ωστόσο, στην Ελλάδα οι αγρότες φαίνεται να υπολείπονται σημαντικά στα ποσοστά εκπαίδευσης, άρα και εφαρμογής καινοτόμων μεθόδων, έναντι της υπόλοιπης Ευρώπης. Από τα στοιχεία της Eurostat, που κατατάσσουν τη χώρα μας ουραγό στα ποσοστά εκπαίδευσης των αγροτών σε επίπεδο ΕΕ, επισημαίνουμε τρία θεμελιώδη χαρακτηριστικά.

1ον. Στην Ελλάδα από τους 723.010 αγρότες το 97% (δηλαδή 697.860 άτομα) έχει μόνο πρακτική εμπειρία, το 3% των αγροτών (δηλαδή 22.790 άτομα) έχει βασική εκπαίδευση και μόνο το 0,33% των αγροτών (δηλαδή 2.360 άτομα) έχει πλήρη γεωργική εκπαίδευση (Διάγραμμα 1). Σε επίπεδο ΕΕ τα αντίστοιχα ποσοστά είναι 81%, 12% και 7%. Συνεπώς, η συντριπτική πλειοψηφία των εν ενεργεία αγροτών της χώρας μας έχει ως υψηλότερο επίπεδο εκπαίδευσης την πρακτική εμπειρία.

Διάγραμμα 1. Ποσοστό αγροτών που έχουν πρακτική εμπειρία, βασική εκπαίδευση ή πλήρη γεωργική εκπαίδευση (δεδομένα 17/01/2013)

Πηγή: Eurostat, Διαθέσιμα στοιχεία για την Ιταλία μόνο για πλήρη γεωργική εκπαίδευση.

 

2ον Επικεντρώνοντας στους Νέους Αγρότες, κάτω των 35 ετών, το ποσοστό αυτών που διαθέτουν μόνο πρακτική εμπειρία είναι 83% (δηλαδή 41.590 αγρότες σε σύνολο 50.130), ενώ στην ΕΕ το αντίστοιχο ποσοστό είναι 75%. Το ποσοστό αυτών με βασική εκπαίδευση είναι 16% (δηλαδή 8.000 αγρότες), έναντι 10% στην ΕΕ, ενώ το ποσοστό αυτών με πλήρη γεωργική εκπαίδευση είναι 1% (δηλαδή 530 αγρότες), έναντι 14% στην ΕΕ (Διάγραμμα 2 και Πίνακας 1). Και ξεκινούμε από χαμηλότερη αφετηρία και συνεχίζουμε να αποκλίνουμε!

Διάγραμμα 2. Ποσοστό των αγροτών με πρακτική εμπειρία, βασική εκπαίδευση ή πλήρη γεωργική εκπαίδευση, ανάλογα με την ηλικία (δεδομένα 29/08/2013)

Πηγή: Eurostat.

Πίνακας 1. Ποσοστό των αγροτών με πρακτική εμπειρία, βασική εκπαίδευση ή πλήρη γεωργική εκπαίδευση, ανάλογα με την ηλικία (δεδομένα 29/08/2013)

EΕ-28 Σύνολο < 35 ετών 35 – 44 ετών 45 – 54 ετών 55 – 64 ετών >= 65 ετών
Πρακτική εμπειρία μόνο 8 600 750  626 420 1 364 490 1 773 670 2 001 750 2 834 480
Βασική εκπαίδευση 1 247 420  88 370  249 000  418 830  342 610  148 700
Πλήρη γεωργική εκπαίδευση  778 850  115 950  214 590  258 670  144 600  45 040
Σύνολο 10 626 970  830 690 1 828 050 2 451 130 2 488 980 3 028 230
Πρακτική εμπειρία μόνο 80,93% 75,41% 74,64% 72,36% 80,42% 93,60%
Βασική εκπαίδευση 11,74% 10,64% 13,62% 17,09% 13,77% 4,91%
Πλήρη γεωργική εκπαίδευση 7,33% 13,96% 11,74% 10,55% 5,81% 1,49%
ΕΛΛΑΔΑ Σύνολο < 35 ετών 35 – 44 ετών 45 – 54 ετών 55 – 64 ετών >= 65 ετών
Πρακτική εμπειρία μόνο  697 860  41 590  104 970  158 510  153 780  239 000
Βασική εκπαίδευση  22 790  8 000  6 940  4 080  2 100  1 670
Πλήρη γεωργική εκπαίδευση  2 360   530   790   460   350   220
Σύνολο  723 010  50 130  112 710  163 060  156 230  240 890
Πρακτική εμπειρία μόνο 96,52% 82,96% 93,13% 97,21% 98,43% 99,22%
Βασική εκπαίδευση 3,15% 15,96% 6,16% 2,50% 1,34% 0,69%
Πλήρη γεωργική εκπαίδευση 0,33% 1,06% 0,70% 0,28% 0,22% 0,09%

Πηγή: Eurostat.

3ον Δεδομένου των προηγούμενων επισημάνσεων, ίσως το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι στην Ελλάδα μόνο το 1% των αγροτών (δηλαδή μόλις 4.130 αγρότες σε σύνολο 723.010), συμμετείχε σε κάποιο πρόγραμμα επαγγελματικής κατάρτισης κατά τους τελευταίους 12 μήνες, σε αντίθεση με το επίσης απογοητευτικό 6% σε επίπεδο ΕΕ. Το ποσοστό αυτό επιδεινώνεται όσο χαμηλότερο είναι το επίπεδο εκπαίδευσης των αγροτών. Ο Πίνακας 2 δείχνει ότι μόλις 2.180 αγρότες ή το 0,31% μεταξύ αυτών που διαθέτουν αποκλειστικά πρακτική εμπειρία συμμετείχε σε κάποιο πρόγραμμα επαγγελματικής κατάρτισης τους τελευταίους 12 μήνες, έναντι 3% στην ΕΕ. Δέκα (10) φορές κάτω!  Στους αγρότες με βασική εκπαίδευση 7% (δηλαδή 1.620 αγρότες), έναντι 18% στην ΕΕ. Τέλος, όσον αφορά αυτούς με πλήρη γεωργική εκπαίδευση το ποσοστό ανήλθε σε 14% έναντι, 23% στην ΕΕ. Με άλλα λόγια, το 99% των εν ενεργεία αγροτών της χώρας μας δεν συμμετείχε σε κανένα πρόγραμμα επαγγελματικής κατάρτισης κατά τους τελευταίους 12 μήνες! Και μάλιστα η απόσταση είναι τεράστια στην κατηγορία που την έχει μεγαλύτερη ανάγκη, δηλαδή μεταξύ των αγροτών που διαθέτουν μόνο πρακτική εμπειρία!

Διάγραμμα 3. Ποσοστό αγροτών με συμμετοχή σε πρόγραμμα επαγγελματικής κατάρτισης στους τελευταίους 12 μήνες (δεδομένα 29/8/2013)

Πίνακας 2. Αγρότες με συμμετοχή σε πρόγραμμα επαγγελματικής κατάρτισης τους τελευταίους 12 μήνες, ανά επίπεδο εκπαίδευσης (δεδομένα 29/8/2013)

  Σύνολο αγροτών Αγρότες με επαγγελματική κατάρτιση τους τελευταίους 12 μήνες
  Σύνολο Πρακτική Βασική Πλήρη Σύνολο Πρακτική Βασική Πλήρη Σύνολο Πρακτική Βασική Πλήρη
EU-28 (1) 10 626 970 8600750 1247420 778850 627320 220700 224010 182660 6% 3% 18% 23%
BE  42 850 22360 9160 11330 2350 610 510 1230 5% 3% 6% 11%
BG  370 490 357820 9610 3070 4690 4430 190 80 1% 1% 2% 3%
CZ  22 860 9910 4480 8470 5860 1430 880 3550 26% 14% 20% 42%
DK  42 100 21670 18340 2090 7050 1710 4860 480 17% 8% 26% 23%
DE  299 130 94000 165230 39910 67040 9860 39020 18160 22% 10% 24% 46%
EE  19 610 12450 2740 4420 4430 1990 660 1780 23% 16% 24% 40%
IE  139 890 96510 21170 22210 33970 19550 7570 6850 24% 20% 36% 31%
ΕΛΛΑΔΑ  723 010 697860 22790 2360 4130 2180 1620 340 1% 0% 7% 14%
ES  989 800 838040 136610 15150 88550 51180 32540 4840 9% 6% 24% 32%
FR  516 100 256390 148170 111550 59810 13280 20370 26160 12% 5% 14% 23%
HR  233 280 221700 6540 5030 12910 11000 1320 590 6% 5% 20% 12%
IT (2) 1 620 880 : : 68010 76910 : : 12350 5% : : 18%
CY  38 860 36650 2050 170 410 100 260 50 1% 0% 13% 29%
LV  83 390 51270 10330 21790 9720 2100 2500 5120 12% 4% 24% 23%
LT  199 910 139920 35020 24970 14800 4990 4990 4820 7% 4% 14% 19%
LU  2 200 870 320 1010 790 160 140 490 36% 18% 44% 49%
HU  576 810 492390 65290 19140 56500 19270 26420 10820 10% 4% 40% 57%
MT  12 530 11300 1060 170 960 770 150 40 8% 7% 14% 24%
NL  72 320 20840 46690 4790 8490 850 6660 980 12% 4% 14% 20%
AT  150 170 78030 33690 38450 31110 7750 7510 15850 21% 10% 22% 41%
PL 1 506 620 814450 320990 371180 147410 44750 37520 65140 10% 5% 12% 18%
PT  305 270 268560 31810 4900 4840 0 4110 720 2% 0% 13% 15%
RO 3 859 040 3761970 81490 15580 2700 1880 520 300 0% 0% 1% 2%
SI  74 650 48040 19940 6670 32070 12750 14780 4550 43% 27% 74% 68%
SK  24 460 18640 3670 2150 2270 640 580 1040 9% 3% 16% 48%
FI  63 870 35790 22200 5890 9760 3980 4170 1620 15% 11% 19% 28%
SE  71 090 49130 8600 13360 6840 2780 1290 2770 10% 6% 15% 21%
UK  186 660 144190 19430 23040 7860 710 2870 4290 4% 0% 15% 19%
IS  2 590 1030 840 730 340 30 180 140 13% 3% 21% 19%
CH  59 070 13150 30580 15340 3360 150 1420 1790 6% 1% 5% 12%
ME  48 870 46220 1850 810 110 80 10 20 0% 0% 1% 2%

(1, 2) Εκτός της Ιταλίας

Πηγή: Eurostat.

Καταλήγοντας, προκύπτει ότι το ανθρώπινο δυναμικό της αγροτικής μας οικονομίας διακατέχεται από πολύ χαμηλό επίπεδο εκπαίδευσης και κατάρτισης.

Στην πράξη αυτό σημαίνει σημαντική αδυναμία προσαρμογής στα νέα δεδομένα τα οποία, ιδιαίτερα στην εποχή του έντονου ανταγωνισμού στον αγρο-διατροφικό τομέα, εντός και εκτός ΕΕ, επιβάλλουν δύο πράγματα. Πρώτον, την άμεση ανταπόκριση στις απαιτήσεις και στα πρότυπα που προσδοκούν οι ευρωπαίοι και παγκόσμιοι καταναλωτές, με την παραγωγή πιστοποιημένων, ποιοτικών αγροτικών προϊόντων. Δεύτερον, την ενσωμάτωση στην παραγωγική διαδικασία συγκεκριμένων μεθόδων και πρακτικών οι οποίες ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα των αγροτικών εκμεταλλεύσεων και οδηγούν στην αύξηση της προστιθέμενης αξίας των παραγόμενων προϊόντων, την οποία θα καρπώνονται οι ίδιοι οι παραγωγοί.

Η Νέα Δημοκρατία αντιλαμβάνεται τη σημασία που διαδραματίζει η ουσιαστική γεωργική εκπαίδευση και κατάρτιση, στην προσπάθεια να καταστεί ο αγροτικός τομέας πραγματικά βιώσιμος πυλώνας ανάπτυξης της υπαίθρου και αρωγός στην έξοδο της χώρας μας από την κρίση. Για αυτό, βασική δέσμευσή μας είναι η άμεση ενεργοποίηση των Μέτρων του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης 2014-2020, τα οποία σήμερα βρίσκονται σε «κώμα», παρά το γεγονός ότι περιλαμβάνουν «Δράσεις Μετάδοσης Γνώσεων και Ενημέρωσης», «Συμβουλευτικές Υπηρεσίες Διαχείρισης της Γεωργικής Εκμετάλλευσης» και «Συστήματα Ποιότητας Γεωργικών Προϊόντων και Τροφίμων». Μέτρα συνολικού προϋπολογισμού 291,8 εκατ. ευρώ δημόσιας συμμετοχής, εκ των οποίων το 80% προέρχεται από ην ΕΕ, προσθέτοντας κεφάλαια, γνώση και ανταγωνιστικότητα στην Ελληνική αγροτική οικονομία.

Οι δεσμεύσεις που έχουμε αναλάβει στο Πρόγραμμά μας για τον πρωτογενή τομέα με

  • ενθάρρυνση και στήριξη της σύστασης Ομάδων και Οργανώσεων Παραγωγών,
  • εκσυγχρονισμό της λειτουργίας των συνεταιρισμών με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια,
  • διασφάλιση εγγυητικών κεφαλαίων και επαρκούς χρηματοδότησης,
  • υποστήριξη της σύνδεσης της αγροτικής παραγωγής με άλλους κλάδους της ελληνικής οικονομίας,
  • μείωση του εισαγωγικού συντελεστή του φόρου εισοδήματος των αγροτών από το 22% που είναι σήμερα στο 9%,
  • μείωση του φορολογικού συντελεστή στα κέρδη των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στην αγροτική οικονομία από το 29% στο 20%,

σε συνδυασμό με τη γνώση και την κατάρτιση θα επιτρέψει στους Έλληνες παραγωγούς να αδράξουν τις πολλές ευκαιρίες που προσφέρει η πολιτική της Νέας Δημοκρατίας για ένα νέο πρότυπο αγροτικής επιχειρηματικότητας που ξεκινάει από το ράφι και όχι από το χωράφι.

[1] Ο Δρ. Κ. Μπαγινέτας είναι Γεωπόνος και Γραμματέας Αγροτικών Φορέων της ΝΔ και ο κ. Σ. Πέτσας Σύμβουλος Δημοσιονομικής Πολιτικής του Προέδρου της Νέας Δημοκρατίας κ. Κ. Μητσοτάκη.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.