Με τις υψηλές θερμοκρασίες να αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο θερμικής καταπόνησης και θερμοπληξίας, ιδιαίτερα κατά τις ημέρες του καύσωνα, οι ειδικοί υπενθυμίζουν ότι η πρόληψη αποτελεί το σημαντικότερο μέσο προστασίας της ανθρώπινης ζωής. Η Ειδική Ιατρός Εργασίας Ευγενία Π. Πανταζή παρουσιάζει αναλυτικές οδηγίες πρόληψης, πρώτων βοηθειών και μέτρων προστασίας για εργαζόμενους και πολίτες, με στόχο τη μείωση των κινδύνων από την παρατεταμένη έκθεση στη ζέστη.

Ενυδάτωση και σωστή διατροφή

Βασικό μέτρο προστασίας αποτελεί η επαρκής κατανάλωση υγρών. Συνιστάται η συχνή λήψη νερού καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας, ακόμη και όταν δεν υπάρχει αίσθημα δίψας, καθώς και η αναπλήρωση ηλεκτρολυτών όπου απαιτείται.

Παράλληλα, προτείνονται ελαφριά και μικρά γεύματα, πλούσια σε φρούτα και λαχανικά, ενώ θα πρέπει να αποφεύγονται τα βαριά, λιπαρά γεύματα, καθώς και η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ και καφεΐνης που μπορεί να οδηγήσουν σε αφυδάτωση.

Προστασία από τη ζέστη

Οι ειδικοί συνιστούν την αποφυγή της παραμονής στον ήλιο κατά τις ώρες της μεγαλύτερης θερμικής επιβάρυνσης, τη χρήση καπέλου και ανοιχτόχρωμων, ελαφριών ρούχων, καθώς και την παραμονή σε δροσερούς ή κλιματιζόμενους χώρους.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται για όσους εργάζονται σε εξωτερικούς χώρους ή εκτελούν βαριές χειρωνακτικές εργασίες, καθώς η έκθεση σε υψηλές θερμοκρασίες αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο θερμικής εξάντλησης.

Ποια είναι τα συμπτώματα της θερμικής καταπόνησης

Η θερμική καταπόνηση μπορεί να εκδηλωθεί με:

• έντονη εφίδρωση και ζεστό, ξηρό δέρμα,
• ζάλη, αδυναμία και εξάντληση,
• πονοκέφαλο,
• μυϊκές κράμπες,
• ναυτία ή τάση για έμετο,
• ταχυκαρδία και ταχύπνοια,
• σύγχυση ή αποπροσανατολισμό.

Σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να εξελιχθεί σε θερμοπληξία, κατάσταση που αποτελεί επείγον ιατρικό περιστατικό και απαιτεί άμεση αντιμετώπιση.

Πρώτες βοήθειες

Εάν κάποιος παρουσιάσει συμπτώματα θερμικής καταπόνησης, οι οδηγίες προβλέπουν:

• άμεση μεταφορά του σε σκιερό και δροσερό χώρο,
• αφαίρεση ή χαλάρωση των περιττών ρούχων,
• σταδιακή ψύξη του σώματος με δροσερό νερό, βρεγμένες πετσέτες ή ανεμισμό,
• χορήγηση άφθονου νερού μόνο εφόσον το άτομο έχει τις αισθήσεις του,
• αποφυγή κατανάλωσης αλκοόλ,
• άμεση κλήση του ΕΚΑΒ εάν εμφανιστούν σοβαρά συμπτώματα ή απώλεια αισθήσεων.

Οι ειδικοί τονίζουν ότι δεν πρέπει ποτέ να αφήνεται μόνο του άτομο που εμφανίζει συμπτώματα θερμικής καταπόνησης.

Αυξημένος κίνδυνος για ευπαθείς ομάδες

Ιδιαίτερα ευάλωτοι στις υψηλές θερμοκρασίες είναι:

• ηλικιωμένοι,
• βρέφη και μικρά παιδιά,
• έγκυες γυναίκες,
• άτομα με χρόνια καρδιολογικά ή αναπνευστικά νοσήματα,
• άτομα που λαμβάνουν συγκεκριμένη φαρμακευτική αγωγή,
• εργαζόμενοι σε εξωτερικούς χώρους.

Για τις ομάδες αυτές απαιτείται συχνότερη παρακολούθηση, αποφυγή άσκοπων μετακινήσεων και συνεχής ενυδάτωση.

Μέτρα προστασίας στους χώρους εργασίας

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στους εργαζόμενους που απασχολούνται σε υπαίθριες εργασίες. Προτείνονται:

• συχνά διαλείμματα σε σκιερά σημεία,
• παροχή δροσερού πόσιμου νερού,
• προγραμματισμός των βαριών εργασιών τις πρωινές ώρες,
• χρήση κατάλληλων μέσων ατομικής προστασίας,
• προσαρμογή του ωραρίου όταν επικρατούν ακραίες θερμοκρασίες,
• ιατρική επίβλεψη όπου απαιτείται.

Το βασικό μήνυμα των ειδικών είναι σαφές: η πρόληψη σώζει ζωές. Με σωστή ενυδάτωση, προστασία από τον ήλιο, έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων και άμεση παροχή πρώτων βοηθειών, μπορεί να μειωθεί σημαντικά ο κίνδυνος σοβαρών επιπτώσεων από τον καύσωνα, τόσο για τους εργαζόμενους όσο και για το σύνολο των πολιτών.

Η αφίσα επιμελήθηκε από την Επιστημονική Υποστήριξη της Ειδικής Ιατρού Εργασίας Ευγενίας Π. Πανταζή (MD, MPH, PhD). Οι οδηγίες βασίζονται στις συστάσεις του Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ), του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία (EU-OSHA) και του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ).