AΝΑΓΝΩΣΤΕΣ ΗΛΕΙΑ

Κοινωνοί σε μια Δημοκρατία παρωδία χωρίς διάλογο

ΚΟΙΝΩΝΟΙ ΣΕ ΜΙΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΡΩΔΙΑ ΧΩΡΙΣ ΔΙΑΛΟΓΟ

Παρότι κοινωνός στη σύγχρονη εποχή και παρά την αλματώδη τεχνολογική, επιστημονική και πνευματική πρόοδο που έχει σημειωθεί, η ανθρωπότητα δυστυχώς δεν έχει καταφέρει να ικα­νοποιήσει το πανανθρώπινο αίτημά της για δικαιοσύνη. Πολλά, ποικίλα, χρονίζοντα και διαρκώς αυξανόμενα ζητήματα ταλαιπωρούν τις περισσότερες κοινωνίες, με αποτέλεσμα η βία, η αδικία και η εξαθλίωση να αποτελούν τα βασικά χαρακτηριστικά τους.

Το σημαντικότερο μέσο τόσο για τη διευθέτηση σημαντικών καταστάσεων, όσο και για τη βελτίωση των ανθρώπινων σχέσεων σε όλα τα επίπεδα συνιστά ο διάλογος, τον οποίο ωστόσο το μεγαλύτερο μέρος των κοινωνιών ακόμα και σήμερα αγνοεί και υποτιμά. Ο διάλογος είναι μια έννοια πολυκύμαντη, μια ουσιαστική μορφή επικοινωνίας με στόχο την αναζήτηση της αλήθειας και την ανάπτυξη όλων των τομέων της ζωής.

Αποτελεί μια προ­σπάθεια αλληλοκατανόησης, αλληλογνωριμίας κι όχι μια απλή συνομιλία. Ο σωστός κι εποικοδο­μητικός διάλογος αναβαθμίζει τις διαπροσωπικές σχέσεις, εμπλουτίζει και διαβαθμίζει την κοινω­νία. Στο χώρο επίσης της πολιτικής καταπολεμά την αδιαλλαξία και τη δημαγωγία και συμβάλλει στην εδραίωση της δημοκρατίας. Βασική προϋπόθεση ενός υγιούς, γνήσιου διαλόγου συνιστά πρώτον η ισοτιμία των διαλεγομένων να μπορεί δηλαδή το κάθε μέρος να εκφραστεί ελεύθερα, δί­χως να απειλείται από τα πλεονεκτήματα του άλλου.

Δεύτερον, απαιτείται να υπάρχει σαφής εκ των προτέρων οριοθέτηση του αντικειμένου του διαλόγου με κοινής αποδοχής υποθέματα και τρίτον ει­λικρίνεια, χωρίς εξάρσεις, φανατισμούς και δογματικές προσηλώσεις στις ”αρχές” μας. Μόνο έτσι θα αποδώσει ”καρπούς”. Ζητούμενο λοιπόν του διάλογου αποτελεί η ορθολογιστική και αντικειμε­νική διάσωση της αλήθειας κι όχι των ιδεών μας. Σύμφωνα με τον Ρολάν ” Όταν συζητάμε, δεν υπάρχει ανώτερος και κατώτερος, ούτε τίτλος, ούτε ηλικία,ούτε όνομα. Τίποτα δεν λογαριάζεται παρά μονάχα η αλήθεια.

Και μπροστά σε αυτήν είναι όλοι ίσοι ” . Συνεπώς ο διάλογος είναι έργο της ελευθερίας και της ειλικρίνειας. Στις μέρες μας ωστόσο η λέξη διάλογος είναι επί το πλείστον κενή, δίχως περιεχόμενο. Απο­τελεί συνήθως μια επίφαση, μια παρωδία και στερείται αρκετές προαπαιτούμενες κοινές παραδο­χές, παρότι έχει μια περίοπτη θέση στην κοινωνία μας. Για παράδειγμα μπορεί η εκάστοτε κυβέρ­νηση να προχωρεί σε διάλογο με διάφορους κοινωνικούς φορείς, αλλά τον χρησιμοποιεί ως μέσο αυτοπροβολής, εντυπωσιασμού και εξυπηρέτησης κομματικών συμφερόντων.

Τα ΜΜΕ αντί να προωθήσουν την ουσιαστική ανταλλαγή απόψεων, για ιδιοτελείς λόγους προσεγγίζουν τα θέματα επιφανειακά και εξυπηρετούν συμφέροντα. Το υπάρχον εκπαιδευτικό σύστημα, μπορεί μεν να εν­θαρρύνει τη μάθηση διαμέσου του διαλόγου, αλλά προωθεί την τυποποίηση της διδασκαλίας. Επί­σης τόσο το άγχος, οι έντονοι ρυθμοί της καθημερινότητας, ο ατομικισμός, ο φανατισμός όσο και η έλλειψη ηθικών αρχών έχουν συμβάλλει αρνητικά στη διόγκωση των κοινωνικών προβλημάτων κι έχουν επιφέρει την αποξένωση μεταξύ των ανθρώπων.

Οι συνέπειες από την απουσία του ουσιαστικού διαλόγου στη ζωή μας είναι σοβαρές και ορατές σε όλες τις εκφάνσεις της.. Η εξάλειψη του αρνητικού αυτού φαινομένου και η εδραίωση του εποικοδομητικού διαλόγου θα πρέπει να αποτελέσει τάχιστη επιδίωξη μας. Πρωτίστως η οικο­γένεια οφείλει να καλλιεργεί και να επιδιώκει την επίλυση κάθε κατάστασης με τον διάλογο, δίνο­ντας συνεχώς το παράδειγμα και παράλληλα τη δυνατότητα στα μέλη της να εκφράζονται ελεύθε­ρα. Στη συνέχεια το σχολείο, καθότι συνιστά σημαντικό φορέα κοινωνικοποίησης και ψυχικής διάπλασης, πρέπει να συμβάλλει δραστικά στη διδασκαλία και αφομοίωση του γνήσιου και ελεύ­θερου διαλόγου.

Ομοίως τα ΜΜΕ, επιβάλλεται να αναθεωρήσουν τη συμπεριφορά τους απέναντι στο κοινό να αξιοποιήσουν ανιδιοτελώς την τεράστια δύναμη τους και να το μυήσουν στις αρχές του δημοκρατικού διαλόγου. Επίσης τόσο η πνευματική όσο και η πολιτική αρχή οφείλουν να πα­ραδειγματίζουν με την ενεργό συμμετοχή της στον διάλογο και να προσπαθούν κυρίως διαμέσου αυτού την επίλυση διαφόρων θεμάτων, πάντα με ανώτερο ήθος και δημοκρατική συνείδηση.

Τέλος κάθε άτομο ξεχωριστά οφείλει να επιλέγει τον ουσιαστικό διάλογο ως κύριο μέσο επικοινωνίας και επίλυσης των διαφορών του με τους άλλους, απορρίπτοντας κατηγορηματικά οποιαδήποτε κα­τάσταση τον υποβαθμίζει. Ας μην ξεχνάμε ότι η ανθρώπινη ψυχή έχει ανάγκη το συνάνθρωπο, δεν πλάστηκε για να πορεύεται μόνη.

Ο άλλος άνθρωπος της είναι απαραίτητος γιατί την ολοκληρώνει. Αν δεν είχαμε φωνή, αν δεν χρησιμοποιούσαμε τις λέξεις με την ίδια έννοια, αν δεν συνδιαλεγόμαστε, δεν θα μπορούσαμε ποτέ να ανταλλάξουμε επιθυμίες και συναισθήματα να φέρουμε κοντά μας τους άλλους και να αναπτύξουμε σχέσης φιλίας και αγάπης.

Στο εξής λοιπόν ας αξιοποιήσουμε στο έπακρο το ανεκτίμητο αυτό δώρο, που μας άφησαν κληρονομία οι Αρχαίοι Έλληνες πρώτοι, αποθεώνοντας το σε μέγιστο βαθμό .

ΠΑΝΑΓΙΩΤΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΙΩΑΝΝΑ (συγγραφέας)