H ρύπανση στον χείμαρρο Καρδαμά – Παλουκίου και ο ρόλος της Μονάδας Τριανταφυλλιάς δεν είναι μια υπόθεση που αφορά μία γειτονιά, έναν οικισμό ή μία συγκεκριμένη περιοχή.
Είναι ένα ζήτημα που αφορά ολόκληρο Δήμο Ήλιδας, αλλά και τον νομό Ηλείας συνολικά: την ποιότητα του νερού, την κατάσταση των υδάτινων αποδεκτών, την προστασία των υπόγειων υδροφορέων και το περιβάλλον στο οποίο ζούμε και μεγαλώνουμε τα παιδιά μας.
1. Η πραγματικότητα που βιώνουμε σήμερα
Ο χείμαρρος που διασχίζει τον Καρδαμά, το γνωστό Λατίφι, και καταλήγει στο Παλούκι παρουσιάζει το τελευταίο διάστημα ανησυχητικές ενδείξεις ρύπανσης.
Οι κάτοικοι βλέπουν και μυρίζουν μια πραγματικότητα που δεν εξηγείται εύκολα. Οι εικόνες και οι οσμές δημιουργούν εύλογη ανησυχία και βαθιά ανασφάλεια.
Κανένας πολίτης δεν πρέπει να αναγκάζεται να υποψιάζεται.
Κανένας φορέας δεν δικαιούται να αφήνει ερωτήματα αναπάντητα.
Το περιβάλλον δεν είναι πεδίο ασάφειας.
Είναι θέμα διαφάνειας, επιστήμης και ευθύνης.
2. Η ωρίμανση του έργου Τριανταφυλλιάς
Είναι σημαντικό να ειπωθούν τα πράγματα με το όνομά τους:
Την περίοδο 2009–2012, ως Πρόεδρος του ΦΟΔΣΑ Ν. Ηλείας, είχα την ευθύνη και την τιμή να συμμετάσχω καθοριστικά στην ωρίμανση του έργου της Τριανταφυλλιάς — του εργοστασίου διαχείρισης απορριμμάτων και του ΧΥΤΥ, δηλαδή του χώρου υγειονομικής ταφής υπολειμμάτων.
Το έργο αυτό δεν ήταν επιλογή πολυτέλειας.
Ήταν αναγκαιότητα ζωής.
Ο νομός Ηλείας, για δεκαετίες, από τη μία άκρη μέχρι την άλλη, λειτουργούσε με χωματερές, με:
• οικολογικές πληγές,
• κινδύνους για τη δημόσια υγεία,
• ρύπανση υπόγειων νερών,
• και τεράστια πρόστιμα από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η Τριανταφυλλιά σχεδιάστηκε για να δώσει οριστικό τέλος σε αυτή την εικόνα ντροπής.
Το έργο χρηματοδοτήθηκε σε πολύ μεγάλο ποσοστό από ευρωπαϊκούς πόρους, με τα αυστηρότερα περιβαλλοντικά κριτήρια της ΕΕ.
Γι’ αυτό και από την πρώτη στιγμή, ως ΦΟΔΣΑ και προσωπικά εγώ, στηρίξαμε με απόλυτη σαφήνεια τη θέση ότι ο Δήμος Ήλιδας πρέπει να είναι φορέας υλοποίησης και εποπτείας του έργου, ώστε:
• η λειτουργία του να είναι ασφαλής,
• η περιβαλλοντική του συμπεριφορά ελεγχόμενη,
• και ο έλεγχος να ασκείται με διαφάνεια και δημόσια λογοδοσία.
Το έργο αυτό έγινε για να προστατεύει — όχι για να ενοχοποιείται.
3. Τι προβλέπουν οι Περιβαλλοντικοί Όροι (ΑΕΠΟ) – Τα τεχνικά δεδομένα
Η Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ) της μονάδας προβλέπει:
Υποχρεωτικό Monitoring
• Συνεχή παρακολούθηση στραγγισμάτων.
• Δειγματοληψίες εκροών και απορροών.
• Έλεγχο υπόγειων υδάτων σε συγκεκριμένες γεωτρήσεις ελέγχου.
• Εξέταση παραμέτρων όπως pH, COD, BOD, αγωγιμότητα, νιτρικά, αμμωνιακά, βαρέα μέταλλα.
Στεγανοποίηση και προστασία υπόγειων υδροφορέων
Μεμβράνες υψηλής πυκνότητας (HDPE), στρώματα γεωύφασματος, σύστημα συλλογής στραγγισμάτων, λεκάνες ασφαλείας.
Έλεγχοι αερίων
Περιοδικές μετρήσεις CH₄, CO₂, H₂S.
Υποχρέωση δημοσιοποίησης στοιχείων
Η περιβαλλοντική πληροφορία είναι δημόσιο αγαθό.
Ετήσιες και έκτακτες επιθεωρήσεις
Από την Περιφέρεια, το Υπουργείο, τους Επιθεωρητές Περιβάλλοντος.
Τήρηση της Οδηγίας 1999/31/ΕΚ
που ορίζει συγκεκριμένα όρια και διαδικασίες για ΧΥΤΥ.
4. Τι σημαίνουν όλα αυτά;
Σημαίνουν ότι η μονάδα οφείλει να λειτουργεί:
• με συνεχή μέτρηση,
• με έλεγχο,
• με προστασία υδάτων,
• με διαφάνεια.
Σημαίνουν ότι η κοινωνία δικαιούται να γνωρίζει:
• τι τιμές παρουσιάζουν τα στραγγίσματα,
• πού οδηγούνται τα επεξεργασμένα υγρά,
• αν υπάρχουν υπερβάσεις,
• ποια είναι τα αποτελέσματα των δειγματοληψιών,
• αν τηρείται η ΑΕΠΟ.
Διότι το περιβάλλον δεν ελέγχεται «στο περίπου».
Ελέγχεται επιστημονικά.
5. Η σημερινή κατάσταση δεν μπορεί να συνεχιστεί
Οι εικόνες στον χείμαρρο, η οσμή, η θολότητα, οι καταγγελίες των κατοίκων αποτελούν δείκτες που απαιτούν απάντηση.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο περιβαλλοντικό.
Είναι θεσμικό, πολιτικό, κοινωνικό.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν χρηματοδότησε το έργο για να δημιουργήσει κινδύνους.
Το χρηματοδότησε για να τους εξαλείψει.
Οποιαδήποτε καταγγελία για λειτουργική ή περιβαλλοντική απόκλιση μπορεί να επιφέρει πρόστιμα, κυρώσεις, ακόμη και απώλεια κοινοτικών πόρων.
Και κυρίως, να πλήξει την εικόνα της Ηλείας ως νομού που επιτέλους απέκτησε σύγχρονη διαχείριση απορριμμάτων.
Δεν μπορούμε να αφήνουμε αυτά τα ζητήματα στην τύχη.
Απαιτείται σοβαρότητα και ευθύνη.
6. Τι πρέπει να γίνει ΑΜΕΣΑ – Πέντε αδιαπραγμάτευτα βήματα
I. Πλήρης ανεξάρτητος περιβαλλοντικός έλεγχος
Από πιστοποιημένο εξωτερικό εργαστήριο, χωρίς εμπλοκή του φορέα λειτουργίας, και με δημοσίευση όλων των αποτελεσμάτων.
II. Δημοσιοποίηση όλων των μετρήσεων της Μονάδας
Στραγγίσματα, υπόγεια νερά, επιφανειακά νερά, τιμές εξόδου — όλα στο φως.
III. Επιθεώρηση λειτουργίας και πλήρης συμμόρφωση με την ΑΕΠΟ
Έλεγχος εξοπλισμού, μεμβρανών, δεξαμενών, δικτύων, μονάδας επεξεργασίας.
IV. Άμεσα διορθωτικά μέτρα σε περίπτωση απόκλισης
Όχι σε μήνες — σε μέρες.
V. Δημιουργία Μόνιμης Επιτροπής Κοινωνικής Παρακολούθησης
Με συμμετοχή επιστημόνων, πολιτών, δημοτικών φορέων, συλλόγων.
Η κοινωνία πρέπει να έχει φωνή και πρόσβαση στη γνώση.
VI. Η ευθύνη της αυτοδιοίκησης
Είμαι στην αυτοδιοίκηση από το 1998.
Υπηρέτησα τον Δήμο Ήλιδας ως δημοτική σύμβουλος, ως αντιδήμαρχος, ως Πρόεδρος του ΦΟΔΣΑ και σήμερα ως προϊσταμένη της Τεχνικής Υπηρεσίας του Δήμου Πηνειού.
Έχω μάθει να λειτουργώ με ήθος, διαφάνεια και ευθύνη.
Με προσωπική δουλειά — όχι με λόγια.
Και λέω ξεκάθαρα:
Δεν πρόκειται να σιωπήσω όταν υπάρχουν ενδείξεις ότι η λειτουργία ενός τόσο σημαντικού έργου ενδέχεται να προκαλεί περιβαλλοντική επιβάρυνση.
– Η Ηλεία δεν θα ξαναζήσει εποχές χωματερών.
– Δεν θα επιτρέψουμε πισωγύρισμα.
– Δεν θα επιτρέψουμε έλλειψη διαφάνειας.
– Η προστασία του περιβάλλοντος δεν είναι σύνθημα.
Είναι υποχρέωση.
Είναι καθήκον μας απέναντι στον τόπο που μας μεγάλωσε.
– Θα μιλήσουμε, θα ακούσουμε, θα συνεργαστούμε.
Και κυρίως, θα διεκδικήσουμε λύσεις που πραγματικά αξίζουν στην Ήλιδα και στην Ηλεία.
– Ο τόπος αυτός δεν θα γίνει όμηρος αδιαφάνειας ή αβεβαιότητας.
– Θα γίνει παράδειγμα σωστής, υπεύθυνης και διαφανούς διαχείρισης.
Νικολέττα Κοκκαλιάρη
Πολιτικός Μηχανικός M.Sc
Προϊσταμένη Δ/νσης Τεχνικών Υπηρεσιών & Περιβάλλοντος Δήμου Πηνειού
πρ. Πρόεδρος ΦΟΔΣΑ Ν. Ηλείας (2009-2012)
