Πράσινο φως από το Υπουργείο Πολιτισμού για τα ιστορικά «Υπνωτήρια ΟΣΕ» στον Πύργο – Εγκρίθηκε η αποκατάσταση και η ένταξη του έργου στο ΕΣΠΑ
Μια σημαντική εξέλιξη για τη διάσωση και την αξιοποίηση ενός ιστορικού κτηρίου του Πύργου αποτελεί η έγκριση από το Υπουργείο Πολιτισμού της μελέτης για την αλλαγή χρήσης, τη δομική και μορφολογική αποκατάσταση του κτηρίου «Υπνωτηρίων ΟΣΕ», καθώς και η έγκριση της υλοποίησης του έργου μέσω του Προγράμματος «Δυτική Ελλάδα» του ΕΣΠΑ 2021-2027, με φορέα υλοποίησης τον Δήμο Πύργου.
Η απόφαση του Υπουργείου Πολιτισμού, με ημερομηνία 21 Αυγούστου 2026 και αριθμό πρωτοκόλλου 163014, αφορά συνολικά τρεις βασικούς άξονες: την αποκατάσταση του ιστορικού κτηρίου «Υπνωτηρίων ΟΣΕ», την ανάπλαση των τμημάτων των οδών Τάκη Πετρόπουλου, Πατριάρχου Γρηγορίου Ε’ και Μπιζανίου, που βρίσκονται σε άμεση επαφή με το μνημείο, καθώς και την υλοποίηση της προτεινόμενης πράξης στο πλαίσιο του ΕΣΠΑ.
Ιστορικό διατηρητέο μνημείο από το 1994
Το κτήριο των «Υπνωτηρίων ΟΣΕ» δεν αποτελεί ένα συνηθισμένο ακίνητο. Από το 1994 έχει χαρακτηριστεί από το Υπουργείο Πολιτισμού ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο, καθώς πρόκειται για αξιόλογο κτήριο του δεύτερου μισού του 19ου αιώνα, με ιδιαίτερα μορφολογικά στοιχεία στις όψεις του.
Ιδιαίτερη είναι και η ιστορική του σημασία για την πόλη, καθώς το κτήριο είχε φιλοξενήσει σημαντικές λειτουργίες του Πύργου και συνδέεται άμεσα με τον πρώτο σιδηροδρομικό σταθμό του Πύργου.
Η νέα απόφαση έρχεται να προχωρήσει ένα σημαντικό βήμα παραπέρα, εγκρίνοντας τη μελέτη αλλαγής χρήσης και αποκατάστασης του κτηρίου, με στόχο την προστασία της αρχιτεκτονικής του φυσιογνωμίας και την απόδοσή του στο κοινό με πολιτιστική χρήση.
Εγκρίθηκε η αποκατάσταση του κτηρίου
Το Υπουργείο Πολιτισμού αποφάσισε την έγκριση της μελέτης για την αλλαγή χρήσης, τη δομική και μορφολογική αποκατάσταση των «Υπνωτηρίων ΟΣΕ», θέτοντας όμως συγκεκριμένους όρους για την προστασία του μνημείου.
Μεταξύ άλλων, προβλέπεται η τήρηση των προηγούμενων εγκριτικών αποφάσεων του Υπουργείου, ενώ δεν επιτρέπεται η εφαρμογή αμφίπλευρων μανδυών στις υφιστάμενες λιθοδομές χωρίς προηγουμένως να τεκμηριωθεί η παθολογία τους και να εξεταστούν εναλλακτικές λύσεις ενίσχυσης που θα προστατεύουν τα σωζόμενα αρχιτεκτονικά και μορφολογικά στοιχεία του κτηρίου.
Παράλληλα, θα πρέπει να κατατεθούν αναλυτικές τεχνικές περιγραφές για τις επιμέρους αρχιτεκτονικές, στατικές και ηλεκτρομηχανολογικές μελέτες, υπογεγραμμένες από τους αρμόδιους μηχανικούς.
Ξύλινα κουφώματα και προστασία των αρχιτεκτονικών στοιχείων
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη διατήρηση του χαρακτήρα του ιστορικού κτηρίου. Η απόφαση προβλέπει την υποβολή αναλυτικού πίνακα για τα κουφώματα, με σχέδια κάτοψης, όψεων και τομών, ενώ τα νέα κουφώματα θα πρέπει να είναι ξύλινα και ίδιας μορφής με τα υφιστάμενα.
Οι τελικοί χρωματισμοί θα καθοριστούν με βάση τα υποκείμενα στρώματα, μετά από επιτόπου δείγματα και σύμφωνα με τις υποδείξεις της αρμόδιας Υπηρεσίας Νεωτέρων Μνημείων.
Εφόσον προβλεφθεί εξωτερικός φωτισμός για την ανάδειξη του μνημείου, θα απαιτηθεί η υποβολή σχεδίων και τρισδιάστατων απεικονίσεων. Παράλληλα, δεν θα επιτρέπεται η τοποθέτηση ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων πάνω στο κέλυφος του μνημείου.
Τεκμηρίωση του διακόσμου και αρχαιολογική εποπτεία
Στους όρους της έγκρισης περιλαμβάνεται επίσης η τεκμηρίωση των στοιχείων του διακόσμου από συντηρητή έργων τέχνης εγγεγραμμένο στο σχετικό μητρώο, με την αντίστοιχη μελέτη να υποβάλλεται στις αρμόδιες υπηρεσίες.
Επιπλέον, σε περίπτωση που απαιτηθούν εκσκαφές, θα πρέπει να προηγηθεί έγκαιρη και έγγραφη ενημέρωση της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ηλείας, προκειμένου να ασκηθεί η προβλεπόμενη από τον νόμο εποπτεία.
Έγκριση και για την ανάπλαση των γύρω δρόμων
Η απόφαση δεν περιορίζεται μόνο στο κτήριο. Εγκρίθηκε και η μελέτη για την ανάπλαση τμημάτων των οδών Τάκη Πετρόπουλου, Πατριάρχου Γρηγορίου Ε’ και Μπιζανίου, οι οποίες βρίσκονται σε άμεση επαφή με το ιστορικό μνημείο.
Σύμφωνα με το Υπουργείο Πολιτισμού, οι προτεινόμενες επεμβάσεις δεν προκαλούν βλάβη στο μνημείο, ενώ τίθεται ως όρος η υποβολή πλήρους μελέτης.
Η συγκεκριμένη εξέλιξη σηματοδοτεί ότι η παρέμβαση σχεδιάζεται συνολικά, συνδέοντας την αποκατάσταση του ίδιου του ιστορικού κτηρίου με τη διαμόρφωση του άμεσου αστικού χώρου που το περιβάλλει.
Εγκρίθηκε η υλοποίηση μέσω του ΕΣΠΑ 2021-2027
Το τρίτο και ιδιαίτερα σημαντικό σκέλος της απόφασης αφορά την έγκριση της υλοποίησης της πράξης με τίτλο:
«Αλλαγή χρήσης – δομική και μορφολογική αποκατάσταση κτηρίου “Υπνωτηρίων ΟΣΕ” στον Πύργο Ηλείας»
στο πλαίσιο του Προγράμματος «Δυτική Ελλάδα» του ΕΣΠΑ 2021-2027, με φορέα υλοποίησης τον Δήμο Πύργου.
Η υλοποίηση του έργου θα γίνει υπό την εποπτεία της αρμόδιας Υπηρεσίας Νεωτέρων Μνημείων και Τεχνικών Έργων, ενώ κάθε πιθανή τροποποίηση ή συμπλήρωση της μελέτης θα πρέπει προηγουμένως να υποβάλλεται για έγκριση στις αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού.
Πριν από την έναρξη των εργασιών, οι επιβλέποντες μηχανικοί υποχρεούνται να ενημερώσουν εγκαίρως και εγγράφως την αρμόδια υπηρεσία, ενώ προβλέπεται και η πρόσληψη συμβούλου με εμπειρία στις αποκαταστάσεις μνημείων.
Προηγήθηκε ομόφωνη γνωμοδότηση
Για την έκδοση της τελικής απόφασης προηγήθηκε σειρά ενεργειών και αξιολογήσεων. Μεταξύ άλλων, η Διεύθυνση Προστασίας και Αναστήλωσης Νεωτέρων και Σύγχρονων Μνημείων διαβίβασε το θέμα στο Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων, το οποίο γνωμοδότησε ομόφωνα στη συνεδρίασή του στις 6 Αυγούστου 2026.
Η τελική έγκριση από το Υπουργείο Πολιτισμού εκδόθηκε στις 21 Αυγούστου 2026, ανοίγοντας πλέον τον δρόμο για την επόμενη φάση του έργου, υπό τους όρους και τις εγκρίσεις που προβλέπονται στην απόφαση.
Με αυστηρούς όρους η υλοποίηση
Το Υπουργείο ξεκαθαρίζει ότι η συγκεκριμένη απόφαση δεν υποκαθιστά άλλες τυχόν απαιτούμενες εγκρίσεις ή άδειες από άλλες αρμόδιες αρχές. Η υλοποίηση θα πρέπει να συμμορφώνεται με το σύνολο των πολεοδομικών, κτιριοδομικών, περιβαλλοντικών και λοιπών ισχυουσών διατάξεων.
Παράλληλα, οποιαδήποτε κατασκευή δεν πραγματοποιηθεί σύμφωνα με την εγκεκριμένη μελέτη μπορεί να οδηγήσει σε ακυρότητα της έγκρισης και στην επιβολή διακοπής ή ακόμη και καθαίρεσης αυθαίρετων κατασκευών.
Ένα σημαντικό βήμα για ένα ιστορικό σημείο του Πύργου
Με την απόφαση αυτή, το ιστορικό κτήριο των «Υπνωτηρίων ΟΣΕ», που συνδέεται με την ιστορία του πρώτου σιδηροδρομικού σταθμού του Πύργου, περνά σε μια νέα φάση. Η έγκριση της αποκατάστασης, η πρόβλεψη για την πολιτιστική αξιοποίησή του, η ανάπλαση του άμεσου περιβάλλοντος χώρου και η έγκριση της υλοποίησης μέσω του Προγράμματος «Δυτική Ελλάδα» του ΕΣΠΑ 2021-2027 αποτελούν τα βασικά στοιχεία μιας παρέμβασης που μπορεί να δώσει νέα ζωή σε ένα σημαντικό κομμάτι της ιστορικής και αρχιτεκτονικής κληρονομιάς της πόλης.
Νέα πνοή για τα Υπνωτήρια του ΣΠΚ – Στο επόμενο στάδιο η αποκατάσταση του ιστορικού κτιρίου
